Verlies op de kaart!

Verlies op de kaart!

 

Verlies vraagt een reset van je innerlijke kompas. Niets is meer wat het was. Wordt meer zoals het was. Maar hernieuwde zingeving is wel degelijk mogelijk. En is een drijvende natuurlijke kracht. Hoe dan? We leren het niet op school… Educatie is belangrijk. Evenals normalisering van heftige gevoelens.

Over verlies

Verlies slaat een bres in je status quo. Alles wordt overhoop gehaald. De wereld draait door en jij bent door je verlieservaring ineens anders. Ik zie in mijn praktijk vaak dat mensen met verlies in een soort niemandsland terecht zijn gekomen. Ze voelen dat alles veranderd is en zoeken naar een nieuw evenwicht.

Verlies is veel breder dan verlies door sterven alleen. Denk bijvoorbeeld aan verlies van zingeving, van een partner door scheiding, verlies van lichamelijke integriteit, van veiligheid, werk, van lichamelijke functies door ziekte of een ongeluk. Of van verlies van dromen, bijvoorbeeld door ongewenste kinderloosheid.

De aandacht voor verlies, rouw en herstel is groeiend. Dat stemt blij; want het raakt ons allemaal. Vaak is het een grijs gebied; we kunnen het best moeilijk vinden om iemand met verlies goed tegemoet te treden. We voelen ons soms ongemakkelijk. Vaak willen we zelfs gerustgesteld worden. En soms ook hangen we onbewust een tijdslijn aan de periode dat iemand zou mogen rouwen. Waar laat dat de persoon die het verlies probeert te verweven?

Net zoals verlies en verdriet/rouw universeel zijn, hebben wij mensen ook een universeel verlangen naar zingeving. Het is de motor waarop we doorgaan. “Zingeving bij verlies gaat over ons existentiële vermogen om weer inhoud te geven aan wat zonder inhoud lijkt te zijn geworden.” Het is een uitspraak van een van mijn opleiders, Herman de Mönninck, en hij raakte me diep. Het woordje ‘lijkt’ behelst juist weer een nieuw perspectief.

Mensen met verdriet hebben behoeften; waarvan ze zich vaak niet bewust zijn

Behoeften zijn de sleutel. Bij ruzie of conflict zie je vaak dat achter ieder verwijt aan de ander in feite een verlangen of een behoefte ligt. Het verwijt “Je bent er nooit”, is eigenlijk een oproep. “Ik heb de behoefte om vaker samen met je te zijn.” Er is een diepe behoefte om gehoord en gezien te worden. Dit geldt ook bij verlies. Wat zijn de behoeften van degene die verlies lijdt?

Behoeften zijn niet zomaar klip en klaar. Zeker niet voor de betrokkene. Vaak is er een tsunami aan emoties.
Je kunt soms helemaal niet duiden wat er in je omgaat. Alles overspoelt je. Je kunt niet meer genieten. Voelt je murw. Leeg. Wezenloos. Of heel onrustig. Krijgt allerlei lichamelijke klachten. Je kunt niet meer slapen, je levensvreugde is weg. Je kunt knorrig of agressief worden. Ook al is er een liefhebbende partner of zijn er lieve kinderen. Zorgzame vrienden. Familie. Je voelt misschien een enorme rusteloosheid.
En weet je, het is allemaal normaal; het hoort erbij.

Vaak echter vindt een normalisering van de gevoelens die je hebt niet plaats. Iemand die dingen uitlegt, je geruststelt en tegen je zegt; “Joh. Het is heel normaal wat je voelt, want het is nogal wat.” In het slechtste geval worden je direct pillen voorgeschreven zonder uitleg en normalisering. Waarmee alles verder verdoofd wordt. Natuurlijk kan medicatie helpen, maar bij pillen hoort ook praten.

Het allerbelangrijkste is dat jij je bewust leert worden van je behoeften. Kun je dat van nature zelf, heb je iemand in je omgeving die je helpt om dit alles in kaart brengen of heb je hulp nodig?

Over hoe je verder gaat bij verlies

Wat ik vaak zie is dat mensen met verlies in een vacuüm terechtkomen. Ze worden overspoeld door een veelheid aan emoties. Er is veel niet uitgesproken pijn, verlangen, woede, hulpeloosheid. Ik ontmoet mensen die al jaren worstelen. Die veel verschillende hulpverleners zien en telkens opnieuw hun verhaal moeten vertellen. En die niet daadwerkelijk op weg kunnen naar een nieuw perspectief. Dat is de veenbrand. Het verdriet door verlies blijft smeulen, omdat de werkelijke kern van de pijn niet wordt geadresseerd. Of het werkelijke verlangen achter de pijn door verlies.

Als de werkelijke pijn en het verlangen geen plek krijgt, vervallen mensen in troostgedrag. Het is een natuurlijke overlevingsreactie. Om de pijn te verzachten. En om verder te kunnen. Troosteten, troostsex, troostwerken, troostdrinken. In feite gaat het over pseudo-satisfiers. Het zijn begrijpelijke en logische verzachters, ze verdoven de echte pijn, maar uiteindelijk helpen ze niet. Het effect op persoonlijk leven en dat van naasten is immens. En vaak voelt degene dit zelf heel intens, maar kan het niet keren.

Deze mensen worden draaideurcliënten. Van de huisarts naar de psycholoog naar de fysio naar de mindfulness-coach. En zo verder. Het is een keten. Alles werkt door. Dat is ernstig en vraagt aandacht. Het gaat om lijdensdruk en levenspijn. De basisboodschap die we kunnen horen is dat deze medemens schreeuwt om begrip en hulp. Een brede holistische aanpak helpt. Met respect voor autonomie en regie.

Iemand die rouwt verdient menselijkheid en een goed verstaander

De menselijke factor in gesprek is wezenlijk. Kun je je verbinden met degene tegenover je. Ik heb zelf ook verdriet en verlies gekend. Ik heb ervaren dat je het zelf moet dragen, maar niet alleen. Je sociale netwerk is belangrijk. Is het steunend? Heb je ankers onder vrienden en familie of in je werkomgeving? Hoe ga je zelf van nature met verdriet en verlies om? Is je gedrag effectief of vermijd je de pijn? Alleen maar praten over verlies kan bijvoorbeeld een valkuil voor je zijn als je het gevoel van verlies niet kunt of durft toe te laten. Er zijn meerdere technieken en vaardigheden waarmee aan de werkelijke behoeften invulling kan worden gegeven.

Mensen met verlieservaringen vragen een goed verstaander en zijn gebaat bij erkenning en herkenning. Uitleg over wat er met je gebeurd is en waardoor je zo uit balans bent geraakt (reconstructie) blijkt vaak heel heilzaam. Met iemand in kaart brengen wat de impact van het verlies is (of is geweest), wat stress veroorzaakt, hoe dingen samenhangen, welke behoeften je hebt, hoe je je netwerk kunt inschakelen en welke krachtbronnen je zelf hebt, geeft regie en autonomie terug. Het is het begin van een hernieuwd perspectief.

Mijn leitmotiv: educatie en normaliseren

Ik zet me in om verlieskunde een concrete en vaste plek te geven in de maatschappij. Door training, persoonlijke begeleiding en lezingen. Educatie en normalisering daarbij zijn essentieel. Verlies en verdriet en tegenslag horen bij ons leven. Niet wegstoppen, maar aandacht geven. Op de juiste manier.

Verlieskunde hoort op de kaart. Heb jij pijn? Ik luister graag.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *